Tiết 2: AI tác động đến xã hội
Tư duy lấy con người làm trung tâm trong kỷ nguyên AI
Môn Trí tuệ nhân tạo 9 – Chủ đề A
Mục tiêu bài học
Sau bài học, học sinh có thể nhìn AI bằng tư duy cân bằng và lấy con người làm trung tâm.
KIẾN THỨC
Hiểu tác động tích cực và tiêu cực của AI trong y tế, giáo dục, môi trường và lao động.
KỸ NĂNG
Đánh giá tính hai mặt, tranh luận có căn cứ và vận dụng tư duy phản biện.
PHẨM CHẤT • NĂNG LỰC
Giải quyết vấn đề, giao tiếp hợp tác, tư duy hệ thống và thích ứng với thay đổi.
Mở đầu: Công nghệ sản xuất đã thay đổi ra sao?
Kéo thanh giữa ảnh để so sánh hai thời điểm.
Ảnh minh hoạ do AI tạo.
Bạn nhận thấy gì về số lượng công nhân và hiệu suất làm việc?
Bức tranh hai mặt của AI
Một công nghệ có thể đồng thời tạo ra giá trị và rủi ro — tùy cách con người thiết kế, quản trị và sử dụng.
TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC
- Y tế
- Giáo dục
- Môi trường / Sản xuất
- Lao động / Đời sống
TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC
- Y tế
- Giáo dục
- Môi trường / Sản xuất
- Lao động / Đời sống
Tác động tích cực của AI
- Y TẾ
- Chẩn đoán sớm qua X-quang, MRI; hỗ trợ nghiên cứu thuốc.
- GIÁO DỤC
- Cá nhân hóa lộ trình; trợ lý học tập hoạt động 24/7.
- MÔI TRƯỜNG
- Dự báo thiên tai; tối ưu hóa năng lượng và tài nguyên.
- SẢN XUẤT
- Tự động hóa việc nguy hiểm; tăng năng suất lao động.
Ví dụ thực tế: AI tạo ra lợi ích rõ ràng
PHẪU THUẬT HỖ TRỢ BỞI ROBOT
Tăng độ chính xác, giảm xâm lấn, bác sĩ vẫn là người quyết định.
HỌC TẬP CÁ NHÂN HÓA
Bài tập thích ứng theo tiến độ, giáo viên có thêm dữ liệu để hỗ trợ.
Tác động tiêu cực và thách thức dài hạn
- Việc lặp lại bị thay thếThất nghiệp cơ học
- Công nghệ tập trungKhoảng cách giàu nghèo
- Sai lệch thuật toánQuyết định thiếu công bằng
- Cấu trúc xã hội xáo trộnÁp lực tái đào tạo
THÍCH ỨNG + TÁI ĐÀO TẠO
AI đang dịch chuyển thị trường lao động
Chỉ số minh họa cho thảo luận trên lớp: nhu cầu kỹ năng số tăng trong khi công việc lặp lại giảm.
Không chỉ là “mất việc”
Thách thức lớn hơn là tốc độ chuyển đổi kỹ năng, cơ hội học lại và mức độ bảo vệ người lao động.
Đọc nhanh biểu đồ: nhu cầu kỹ năng số tăng từ 100 (năm 2026) lên khoảng 184 (năm 2034); việc lặp lại giảm từ 100 xuống khoảng 54. Xem biểu đồ gốc của cô
Hoạt động nhóm & tranh luận
AI mang lại nhiều cơ hội hơn hay tạo ra nhiều hiểm họa hơn cho người lao động?
CƠ HỘI
- Việc mới, kỹ năng mới
- An toàn và năng suất hơn
- Dịch vụ tiếp cận rộng hơn
HIỂM HỌA
- Việc lặp lại biến mất
- Bất bình đẳng gia tăng
- Quyền lợi dễ bị bỏ quên
4 NHÓM • 12 PHÚT
- Chọn lĩnh vực
- Thu thập 2 bằng chứng
- Phản biện
- Kết luận
Giám khảo đánh giá: bằng chứng • logic • lắng nghe • giải pháp
AI phải phục vụ tiến bộ xã hội.
Bảo vệ phẩm giá, quyền lợi và cơ hội phát triển của mỗi con người.
“Đừng tuyệt đối hóa AI. Hãy đặt câu hỏi: công nghệ này giúp ai, ảnh hưởng đến ai, và ai chịu trách nhiệm?”
Phiếu học tập số 2
Phiếu làm trên lớp, không cần nộp. Phiếu lưu trong trình duyệt của máy này, không gửi đi đâu cả; dùng máy chung ở trường thì bấm “Xoá cả phiếu” khi làm xong. Phiếu tự xoá sau 3 ngày.
BÀI 1 • LẬP BẢNG HAI MẶT
Điền tác động tích cực và tiêu cực của AI theo 4 lĩnh vực: y tế, giáo dục, môi trường/sản xuất, lao động/đời sống.
Xem lại bài: Tác động tích cực · Tác động tiêu cực
| Lĩnh vực | TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC | TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC |
|---|---|---|
| Y tế | ||
| Giáo dục | ||
| Môi trường / sản xuất | ||
| Lao động / đời sống |
BÀI 2 • PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG
Một công ty thay thế một phần nhân viên bằng AI. Ai được lợi? Ai chịu rủi ro? Đề xuất 2 giải pháp chuyển đổi công bằng.
Câu hỏi gợi mở
- Quyết định dựa trên bằng chứng nào?
- Công ty có trách nhiệm đào tạo lại không?
- Làm sao bảo vệ người yếu thế?
Bài tập về nhà
Viết bài thu hoạch khoảng 200 từ về một ứng dụng AI thực tế tại Việt Nam.
- Tên ứng dụng
- Đơn vị phát triển
- Giá trị nhân văn mang lại
Hạn nộp: cô sẽ báo sau.
Bài làm của em
Bài lưu trong trình duyệt của máy này, không gửi đi đâu cả. Cô chỉ đọc được khi em nộp trong Google Classroom. Dùng máy chung ở trường thì bấm “Xoá hết trên máy này” sau khi nộp xong. Bài nháp tự xoá sau 3 ngày.
Em đã viết 0 từ · yêu cầu khoảng 200 từ.
Máy đếm mỗi tiếng (chữ cách nhau bởi dấu cách) là một từ.
- Tên ứng dụng
- Đơn vị phát triển
- Bài thu hoạch
Nộp bài và trao đổi: ba bước sau khi viết xong
Mã lớp Classroom do cô gửi trên lớp.
Nộp bài trong Google Classroom
Bấm “Chép bài để nộp”, mở Google Classroom của lớp và dán vào bài tập Tiết 2.
Trao đổi trong nhóm lớp CothanhAI
Đọc bài của một bạn. Đặt một câu hỏi hoặc góp một ý, có nêu lí do.
Vào nhóm CothanhAI trên Facebook Xem video trên kênh YouTube của cô
Sửa bài sau khi cô góp ý
Cô trả bài trong Classroom. Em sửa ngay trên trang này rồi nộp lại.
Khi trao đổi trong nhóm
- Góp ý vào bài viết, không nhận xét về con người.
- Không đăng số điện thoại, địa chỉ, tài khoản của mình hay của bạn.
- Không đăng ảnh của bạn khác khi bạn chưa đồng ý.
- Thấy nội dung làm mình hoặc bạn khó chịu thì báo cô.
Cảm ơn các em!
Mời đặt câu hỏi.
Nộp xong thì vào nhóm CothanhAI đọc bài của một bạn, hoặc hỏi cô trên lớp.
